Ενεργειακή Αναβάθμιση Σπιτιού: Παρεμβάσεις, Κόστος και Σωστός Σχεδιασμός

Τι είναι η ενεργειακή αναβάθμιση κατοικίας;

Ενεργειακή αναβάθμιση είναι το σύνολο των τεχνικών παρεμβάσεων που βελτιώνουν την ενεργειακή απόδοση ενός κτιρίου ή μιας κατοικίας.

Δεν αφορά μόνο τη θέρμανση.

Η ενεργειακή συμπεριφορά ενός κτιρίου επηρεάζεται από στοιχεία όπως:

• οι εξωτερικοί τοίχοι,
• η θερμομόνωση,
• το δώμα ή η στέγη,
• τα κουφώματα και οι υαλοπίνακες,
• η σκίαση,
• το σύστημα θέρμανσης,
• η ψύξη και ο κλιματισμός,
• η παραγωγή ζεστού νερού χρήσης,
• η αξιοποίηση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας,
• ο αερισμός και άλλοι παράγοντες του κτιρίου.

Αντίστοιχη συνολική προσέγγιση ακολουθεί και η μεθοδολογία του ΚΕΝΑΚ για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων.

Ποιες παρεμβάσεις μπορούν να βελτιώσουν ενεργειακά ένα σπίτι;

Δεν υπάρχει μία λύση που να είναι σωστή για όλες τις κατοικίες.

Οι συνηθέστερες κατηγορίες παρεμβάσεων είναι οι εξής.

Θερμομόνωση εξωτερικών τοίχων

Η εξωτερική θερμομόνωση μπορεί να περιορίσει τις θερμικές απώλειες μέσω του κελύφους και να βελτιώσει τη θερμική συμπεριφορά της κατοικίας τόσο τον χειμώνα όσο και το καλοκαίρι.

Η επιλογή συστήματος και πάχους μονωτικού υλικού πρέπει να γίνεται με βάση το κτίριο και τις πραγματικές τεχνικές ανάγκες.

Δείτε περισσότερα στη σελίδα Θερμοπρόσοψη.

Μόνωση ταράτσας ή δώματος

Το δώμα είναι ένα από τα βασικά στοιχεία του εξωτερικού κελύφους.

Σε κατοικίες τελευταίου ορόφου, η κατάσταση της ταράτσας μπορεί να επηρεάζει σημαντικά τη θερμική άνεση.

Ανάλογα με την κατασκευή μπορεί να απαιτείται θερμομόνωση, στεγανοποίηση ή συνδυασμένη λύση.

Δείτε τη σελίδα Μόνωση Ταράτσας.

Αντικατάσταση κουφωμάτων

Τα παλιά κουφώματα μπορούν να αποτελούν σημαντικό σημείο απωλειών και διείσδυσης αέρα.

Η αντικατάστασή τους μπορεί να περιλαμβάνει νέα πλαίσια, ενεργειακούς υαλοπίνακες και καλύτερη αεροστεγανότητα.

Δεν σημαίνει όμως ότι τα νέα κουφώματα πρέπει πάντα να είναι η πρώτη παρέμβαση.

Πρέπει να εξετάζονται μαζί με τη συνολική κατάσταση του κελύφους.

Αναβάθμιση θέρμανσης

Ένα παλιό ή ακατάλληλο σύστημα θέρμανσης μπορεί να καταναλώνει περισσότερη ενέργεια από όση απαιτείται για τις ανάγκες της κατοικίας.

Η ενεργειακή αναβάθμιση μπορεί να περιλαμβάνει νέο σύστημα παραγωγής θερμότητας, καλύτερο έλεγχο θερμοκρασίας ή διαφορετικό τρόπο διανομής της θερμότητας.

Σε αρκετές περιπτώσεις εξετάζεται και η εγκατάσταση αντλίας θερμότητας, αλλά η επιλογή και η ισχύς της πρέπει να βασίζονται στις πραγματικές ανάγκες του κτιρίου.

Δεν είναι σωστό να επιλέγεται μόνο με βάση τα τετραγωνικά.

Αναβάθμιση ψύξης και κλιματισμού

Η ενεργειακή κατανάλωση μιας κατοικίας δεν αφορά μόνο τον χειμώνα.

Ο κατάλληλος σχεδιασμός ψύξης και κλιματισμού μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την κατανάλωση κατά τους θερινούς μήνες.

Παράγοντες όπως η μόνωση, τα ανοίγματα, ο προσανατολισμός και η σκίαση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη πριν επιλεγεί ο εξοπλισμός.

Ζεστό νερό χρήσης

Η παραγωγή ζεστού νερού αποτελεί επίσης μέρος της συνολικής ενεργειακής εικόνας μιας κατοικίας.

Ανάλογα με το ακίνητο μπορούν να εξεταστούν λύσεις που αξιοποιούν αποδοτικότερο εξοπλισμό ή Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Αυτοματισμοί και σωστός έλεγχος

Ένας αποδοτικός εξοπλισμός μπορεί να λειτουργεί αναποτελεσματικά όταν δεν υπάρχει σωστός έλεγχος.

Θερμοστάτες, ζώνες θέρμανσης, αυτοματισμοί και συστήματα διαχείρισης μπορούν να βοηθήσουν στην καλύτερη λειτουργία μιας εγκατάστασης.

Δεν αντικαθιστούν όμως την ανάγκη για σωστή μόνωση ή κατάλληλα διαστασιολογημένο σύστημα.

Ποια παρέμβαση πρέπει να γίνει πρώτη;

Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα.

Δεν υπάρχει μία σωστή απάντηση για όλα τα σπίτια.

Σε ένα κτίριο με πολύ κακή θερμομόνωση μπορεί να είναι πιο λογικό να μειωθούν πρώτα οι θερμικές ανάγκες και μετά να επιλεγεί το νέο σύστημα θέρμανσης.

Αντίθετα, σε μία σχετικά καλά μονωμένη κατοικία με πολύ παλιό σύστημα θέρμανσης, οι προτεραιότητες μπορεί να είναι διαφορετικές.

Για αυτό δεν προτείνουμε ενεργειακές παρεμβάσεις αποσπασματικά.

Ενεργειακή αναβάθμιση και ΠΕΑ

Το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης αποτυπώνει την ενεργειακή κατάταξη και χαρακτηριστικά του ακινήτου.

Μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο σημείο αναφοράς πριν από μια ενεργειακή αναβάθμιση, ενώ σε συγκεκριμένα προγράμματα ενεργειακής εξοικονόμησης αποτελεί μέρος της επίσημης διαδικασίας.

Για περισσότερες πληροφορίες δείτε:

Ενεργειακό Πιστοποιητικό: Τι Είναι και Τι Δείχνει το ΠΕΑ

και

Μηχανικός για Ενεργειακό Πιστοποιητικό.

Πόσο κοστίζει μια ενεργειακή αναβάθμιση σπιτιού;

Δεν υπάρχει ένα ενιαίο κόστος ενεργειακής αναβάθμισης.

Ένα έργο μπορεί να αφορά μόνο μία παρέμβαση ή να περιλαμβάνει συνδυασμό θερμομόνωσης, κουφωμάτων, θέρμανσης και άλλων εργασιών.

Το τελικό κόστος επηρεάζεται κυρίως από:

• την επιφάνεια της κατοικίας,
• την υφιστάμενη κατάσταση του κτιρίου,
• το είδος των παρεμβάσεων,
• τις επιφάνειες που θα μονωθούν,
• τον εξοπλισμό που θα εγκατασταθεί,
• την πρόσβαση και τις συνθήκες του έργου,
• τα υλικά και τις τεχνικές προδιαγραφές,
• τις απαιτούμενες συμπληρωματικές εργασίες.

Για αυτό δεν θεωρούμε σωστό να δίνουμε μία γενική τιμή «ενεργειακής αναβάθμισης ανά τετραγωνικό» χωρίς να γνωρίζουμε τι ακριβώς περιλαμβάνει το έργο.

Γιατί αφαιρούμε τις παλιές ενδεικτικές τιμές;

Η προηγούμενη έκδοση της σελίδας είχε συγκεκριμένες τιμές για:

θερμομόνωση, κουφώματα, αντλίες θερμότητας, φωτοβολταϊκά και smart home.

Οι τιμές αυτές δεν πρέπει να παρουσιάζονται σαν σταθερές.

Διαφέρουν σημαντικά ανά έργο, υλικό, ισχύ, κατασκευαστή, τεχνική απαίτηση και χρονική περίοδο.

Επιπλέον, ένας χρήστης μπορεί εύκολα να συγκρίνει δύο εντελώς διαφορετικές τεχνικές λύσεις μόνο επειδή έχουν την ίδια ονομασία.

Για αυτό η νέα σελίδα εξηγεί τι διαμορφώνει το κόστος και όχι αυθαίρετα πακέτα.

Δεν χρησιμοποιούμε γενικά ποσοστά «εξοικονόμησης έως 70%»

Το παλιό άρθρο είχε απόλυτες διατυπώσεις όπως:

«50% λιγότερες θερμικές απώλειες»

«70% εξοικονόμηση με αντλία θερμότητας»

«30% μείωση με κουφώματα»

και

«μηδενισμός λογαριασμού ρεύματος».

Αυτά τα αφαιρούμε.

Η πραγματική ενεργειακή βελτίωση εξαρτάται από το κτίριο, την προηγούμενη κατάσταση, τη χρήση, το κλίμα, τον εξοπλισμό και τον συνδυασμό των παρεμβάσεων.

Δεν μπορούμε να υποσχόμαστε το ίδιο αποτέλεσμα σε κάθε κατοικία.

Πρέπει να αλλάξω πρώτα κουφώματα ή θέρμανση;

Η σωστή σειρά προκύπτει από την κατάσταση του κτιρίου.

Γενικά έχει νόημα να γνωρίζουμε πρώτα τις πραγματικές θερμικές ανάγκες της κατοικίας πριν επιλέξουμε νέο σύστημα θέρμανσης.

Αν το κτίριο πρόκειται να μονωθεί, για παράδειγμα, οι ανάγκες θέρμανσης μετά τη μόνωση μπορεί να είναι διαφορετικές από τις σημερινές.

Έτσι αποφεύγεται η επιλογή εξοπλισμού που δεν ανταποκρίνεται σωστά στο τελικό κτίριο.

Ενεργειακή αναβάθμιση και Εξοικονομώ

Η ενεργειακή αναβάθμιση δεν είναι συνώνυμη με το Εξοικονομώ.

Ένα σπίτι μπορεί να αναβαθμιστεί ενεργειακά ανεξάρτητα από το αν υπάρχει ενεργό πρόγραμμα επιδότησης.

Το Εξοικονομώ αποτελεί χρηματοδοτικό πρόγραμμα με συγκεκριμένους όρους και επιλέξιμες παρεμβάσεις. Στο Εξοικονομώ 2025 οι επίσημες κατηγορίες περιλαμβάνουν κουφώματα, θερμομόνωση, θέρμανση/ψύξη, ζεστό νερό με ΑΠΕ και ορισμένες πρόσθετες παρεμβάσεις εξοικονόμησης.

Για υποθέσεις προγράμματος δείτε ξεχωριστά:

Τεχνικό Γραφείο Εξοικονομώ στην Αθήνα

και για υλοποίηση έργου:

Εταιρείες που Αναλαμβάνουν το Εξοικονομώ στην Αθήνα.

Πώς οργανώνεται σωστά μια ενεργειακή αναβάθμιση;

Μία σωστή προσέγγιση μπορεί να περιλαμβάνει:

Αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης

Εξετάζουμε το κτίριο, το κέλυφος και τις υπάρχουσες εγκαταστάσεις.

Εντοπισμό των βασικών αδυναμιών

Δεν έχουν όλα τα σπίτια τις ίδιες ενεργειακές απώλειες.

Επιλογή κατάλληλων παρεμβάσεων

Οι λύσεις πρέπει να συνδυάζονται μεταξύ τους και να έχουν νόημα για το συγκεκριμένο ακίνητο.

Προτεραιοποίηση

Καθορίζεται τι πρέπει να γίνει πρώτο και τι μπορεί να ακολουθήσει σε δεύτερο στάδιο.

Τεχνικός σχεδιασμός

Ιδιαίτερα για θέρμανση, ψύξη και άλλες εγκαταστάσεις, δεν αρκεί η επιλογή ενός προϊόντος. Χρειάζεται σωστή τεχνική προσέγγιση.

Υλοποίηση

Οι εργασίες πρέπει να πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις τεχνικές απαιτήσεις και το συμφωνημένο αντικείμενο.

Ποια σπίτια έχουν μεγαλύτερη ανάγκη ενεργειακής αναβάθμισης;

Συχνά μεγαλύτερα περιθώρια βελτίωσης υπάρχουν σε παλαιότερα κτίρια που διαθέτουν συνδυασμό από:

παλιά κουφώματα, ανεπαρκή θερμομόνωση, παλιό σύστημα θέρμανσης ή ψύξης και αυξημένες θερμικές απώλειες.

Αυτό όμως δεν μπορεί να προσδιοριστεί μόνο από το έτος κατασκευής.

Δύο διαμερίσματα της ίδιας ηλικίας μπορεί να έχουν πολύ διαφορετική ενεργειακή συμπεριφορά.

Ενεργειακή αναβάθμιση πριν από ολική ανακαίνιση

Η ολική ανακαίνιση είναι καλή ευκαιρία να εξεταστούν παράλληλα οι ενεργειακές ανάγκες.

Όταν ήδη πρόκειται να γίνουν εκτεταμένες εργασίες, μπορεί να είναι πιο πρακτικό να οργανωθούν μαζί:

η θερμομόνωση, τα κουφώματα, οι ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις και η θέρμανση/ψύξη.

Έτσι αποφεύγεται το ενδεχόμενο να ολοκληρωθεί μια αισθητική ανακαίνιση και λίγο αργότερα να απαιτηθούν νέες επεμβάσεις για ενεργειακούς λόγους.

Συχνές ερωτήσεις

Τι θεωρείται ενεργειακή αναβάθμιση;

Κάθε οργανωμένη παρέμβαση ή συνδυασμός παρεμβάσεων που βελτιώνει την ενεργειακή απόδοση του κτιρίου, όπως θερμομόνωση, νέα κουφώματα ή αναβάθμιση θέρμανσης και ψύξης.

Πόσο κοστίζει η ενεργειακή αναβάθμιση ενός σπιτιού;

Εξαρτάται από το μέγεθος και την κατάσταση του ακινήτου και κυρίως από τις παρεμβάσεις που θα πραγματοποιηθούν. Δεν υπάρχει μία ενιαία τιμή για όλες τις κατοικίες.

Ποια ενεργειακή παρέμβαση αποδίδει περισσότερο;

Δεν υπάρχει μία παρέμβαση που να είναι πάντα η καλύτερη. Εξαρτάται από το πού βρίσκονται οι σημαντικότερες ενεργειακές αδυναμίες του συγκεκριμένου κτιρίου.

Χρειάζεται ΠΕΑ πριν από ενεργειακή αναβάθμιση;

Δεν απαιτείται σε κάθε ιδιωτική παρέμβαση μόνο και μόνο επειδή γίνεται ενεργειακή αναβάθμιση. Σε συγκεκριμένες διαδικασίες και προγράμματα όμως το ΠΕΑ μπορεί να είναι απαραίτητο.

Μπορώ να κάνω ενεργειακή αναβάθμιση χωρίς Εξοικονομώ;

Ναι. Η ενεργειακή αναβάθμιση μπορεί να γίνει ανεξάρτητα από οποιοδήποτε πρόγραμμα επιδότησης.

Τεχνικός σχεδιασμός ενεργειακής αναβάθμισης

Αν θέλετε να εξετάσετε ποιες παρεμβάσεις έχουν νόημα για το σπίτι σας, μπορείτε να επικοινωνήσετε για αρχική αξιολόγηση του έργου.

Δημήτρης Τριαντάφυλλος
Μηχανολόγος Μηχανικός Τ.Ε.